Stap 1: Lees eerst de tekst aandachtig door

Begrijp wat er staat en waarover het gaat! Voordat je begint met samenvatten, zorg dat je begrijpt wat de kernboodschap van de tekst is: dit is de belangrijkste informatie die de schrijver jou wil meegeven. Bijvoorbeeld een idee of een advies. Meestal vind je deze kernboodschap in de inleiding of conclusie van de tekst.

Stap 2: Noteer de belangrijkste (kern)boodschap van de tekst

Schrijf in één zin de belangrijkste boodschap van de tekst op. Vind je dat nog lastig?
In plaats daarvan kun je ook de vraag formuleren waarop de tekst een antwoord geeft.
Bijvoorbeeld: een tekst over gezonde voeding voor jongeren.

Voorbeeld kernboodschap:
‘Gezonde voeding helpt jongeren om beter te presteren op school en zich fitter te voelen.’

Voorbeeldvraag waarop de tekst antwoord geeft:
‘Hoe draagt gezonde voeding bij aan de prestaties en het welzijn van jongeren?’

Stap 3: Markeer of onderstreep de woorden en zinnen die belangrijk zijn voor de hoofdboodschap (of schrijf ze over, als je niet in het boek mag schrijven).

Markeer de zinnen (of schrijf de zinnen over) die echt essentieel zijn voor de hoofdboodschap. Tip: focus alleen op de kern. Voorbeelden of aanbevelingen kun je meestal weglaten.

Stap 4: Schrijf je samenvatting uit

Maak een lopend verhaal van de delen tekst die je hebt gemarkeerd of overgeschreven.

• Volg de structuur en de volgorde in/van de bestaande tekst. Zo blijft het logisch.
• Schrijf liefst in je eigen woorden; dit helpt om echt te begrijpen wat je hebt gelezen.
• Zorg ervoor dat het een begrijpelijk en samenhangend verhaal wordt – een tekst die je later nog snapt. Schrijf niet klakkeloos over.

Stap 5: Lees je samenvatting kritisch door

Lees je samenvatting en kijk of alles klopt. Is het logisch en begrijpelijk? Zit de hoofdboodschap erin? Is het beknopt maar compleet? Pas je samenvatting aan waar nodig. Klaar? Dan heb je nu een overzichtelijke samenvatting die je helpt om de stof goed te onthouden voor een toets of presentatie!

Nog een paar tips…

Doen:

• Zorg dat je de tekst echt begrijpt voordat je begint met samenvatten.
• Gebruik eventueel een mindmap om de structuur van de tekst weer te geven.
• Maak gebruik van de vijf W-vragen: wie, wat, waar, waarom, wanneer.

Niet doen:

• Te veel onderstrepen of markeren.
• Maak je samenvatting niet te lang; houd het kort en krachtig.

Wist je dat…

• De belangrijkste informatie of hoofdgedachte van een alinea meestal in een zogenoemde kernzin staat? De kernzin is meestal de eerste, tweede of laatste zin van de alinea! Zo weet je snel waar een afzonderlijke alinea over gaat.
• De schrijver in het begin van een alinea vaak de structuur aangeeft met signaalwoorden?! Bijvoorbeeld: ‘twee aspecten zal ik toelichten’. Let dus goed op signaalwoorden; ze wijzen je op de belangrijke informatie!

Met dit stappenplan en deze tips kun je een effectieve samenvatting maken die je helpt om de leerstof goed te onthouden!